small textbig text

Oechsle - alcoholgehalte - suiker in de most

De mostweger (mostwaage) is speciaal ontworpen om bij versgeperst druivensap (most) het suikergehalte vast te stellen. De originele benaming is areometer waarmee de vergelijking kan worden gemaakt tussen een vloeistof oplossing en 1000 g/l water. Bij wijnmakers heet de meter ook wel wijnweger of hydrometer.

Het werkingsprincipe is afgeleid van de wet van Archimedes. Hier bepalen we dat de dichtheid (soortelijk gewicht) van de verdrongen vloeistof gelijk is aan de massa van het ondergedompelde lichaam, in dit geval de mostweger. Op de schaal van de mostweger kan je dan het gehalte aan suikers in de most aflezen in Oechsle graden.

De dichtheid van de most, het most gewicht hangt af van het suikergehalte en is mede bepalend voor de uiteindelijke kwaliteit van de wijn. De kwaliteit van een wijn is echter niet alleen van het suikergehalte afhankelijk maar ook de geur de zuren de fruitigheid en het bouquet zijn van doorslaggevend belang. Door de toepassing van de mostweger kan men vrij nauwkeurig het suikergehalte in Oechsle graden vaststellen, wat uiteindelijke een maatstaf is voor het alcoholgehalte van een wijn.

Drijfwegers (areometer) zijn al vanuit de oudheid bekend en werden en worden voor vele doeleinden toegepast, bv. voor het meten van de dichtheid van vloeistoffen, het wegen van accu zuur, het meten van het alcoholgehalte, het meten van het lactose gehalte in melk, het vaststellen van concentraties zoutoplossingen en nog veel meer. Bij elke toepassing is de schaalverdeling op de drijver aan het doel aangepast.

Oechsle heeft de schaal van de areometer aangepast voor de toepassing van het meten van het suikergehalte van de most (geperst druivensap) waarbij hij is uitgegaan van de waarde 1,000 van water tegen een waarde van 1,084 van een bepaalde most. Hierna heeft hij de waarde met 1000 vermeerderd waardoor de aflezing 84 aangeeft. De op deze wijze bepaalde waarde noemt men tot op heden Oechsle graad of °Oe. Op dit moment is de toen vastgestelde waarde niet meer juist.

De meest voorkomende areometers zijn van glas gemaakt volgens een honderd jaar oude techniek. Het voordeel van glas is dat het goedkoop kan worden gemaakt en het hygiënisch en maatstabiel is. Een nadeel is dat het breekbaar is wat er mogelijk toe heeft geleid, dat Oechsle en zijn voorgangers mostwegers uit metaal zijn gaan maken. Voor de vervaardiging gebruikte men nieuw zilver. Het dompellichaam werd meestal verguld zoals hieronder op de pagina is een door Oechsle gemaakte mostweger (mostwaage) te zien.

Tevens zie je hieronder een houten beschermhuls voor het opbergen van de mostweger. Mostwegers uit metaal zijn niet breekbaar meer erg kwetsbaar: als de mostweger mechanisch vervormd wordt of deuken krijgt door een val, zal het volume veranderen waardoor de metingen niet meer kloppen met de vastgestelde waarde.

Tegenwoordig gebruikt men de hand-refractometer. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het principe waarbij de optische lichtbreking afhankelijk is van de vloeistofdichtheid. Hand-refractometers zijn veel eenvoudiger in het gebruik bij de vaststelling van het suikergehalte van afzonderlijke druiven. Door de gehele wijngaard worden steekproeven genomen door de druif uit te persen en een druppel sap op het venster van de refractometer te leggen. Door in de kijker van de refractometer te kijken kan je aan de hand van een schaalindeling en schaduwlijn de waarde aflezen.

Voor de meting van het most gewicht met een refractometer is de schaal indeling aangepast volgens Oechsle graden.

 

Herleidings tabel: Oechsle - alcohol - suiker

SG

potentieel alcohol gehalte

gram suiker per liter

 

SG

potentieel alcohol gehalte

gram suiker per liter

1.010

0,9

12,5

 

1.075

9,9

195

1.015

1,6

25

 

1.080

10,6

208

1.020

2,3

44

 

1.085

11,3

225

1.025

3

57

 

1.090

12

240

1.030

3,7

76

 

1.095

12,7

252

1.035

4,4

95

 

1.100

13,4

265

1.040

5,1

107

 

1.105

14,1

277

1.045

5,8

120

 

1.110

14,9

290

1.050

6,5

132

 

1.115

15,6

302,5

1.055

7,2

145

 

1.120

16,3

315

1.060

7,8

157,5

 

1.125

17

327,5

1.065

8,6

170

 

1.130

17,7

340

1.070

9,2

182,5

 

1.135

18,4

352

De toe te voegen hoeveelheid suiker kan je herleiden uit:

Gewenste (SG, alcohol %) - Gemeten (SG, alcohol %) = toe te voegen gram suiker per liter

Gewenste (1.090, alc 12 %) 240 - Gemeten (1.070, alc 9.2%) 182,5 = 57,5 gram per liter

Bij 10 liter heb je dan 10 x 57,5 = 575 gram suiker nodig

refractometer Oechsle waage

  • vinometer: alcoholpercentage meten
  •