small textbig text

Diverse wijnbouwgebieden in Duitsland

Al vanaf de Romeinse tijd is er in Duitsland wijnbouw geweest. Vooral in de dalen van de Rijn en Moezel tot in het Ahrdal is de wijnbouwconcentratie het hoogst omdat door de beschutting in de dalen een goed microklimaat heerst. In 2004 is er al 102.240 hectare wijngaard aangeplant. Vooral overheerst de witte wijn (60%) in Duitsland maar natuurlijk vind je op steeds grotere schaal vele rode varianten (± 36%) en ook rosé die hier meestal weissherbst heet (Herbst is een verbastering van Arbst, de in Zuid-Duitsland gebruikte benaming voor een mutant van de spätburgunder, gemaakt als een witte wijn, geeft weisser Arbst, oftewel Weissherbst). Van de vijf meest geplante druiven in Duitsland, neemt de müller-thurgau als meest aangeplante druivensoort, de eerste plaats in met ongeveer 31.000 ha. De riesling komt op korte afstand als tweede variant naar voren. De geschiedenis van de riesling dateert al van even na Chr. In 1477 komt men de eerste verwijzingen tegen. In de 16e en 17e eeuw is de riesling over geheel Duitsland verspreid. Verder vinden we nog de kerner, de silvaner en de blauwe spätburgunder (pinot noir). Een duidelijk verschil tussen de Duitse wijn en bijvoorbeeld de Franse is, dat Duitse wijn het moet hebben van de goede verhouding in de zuren en niet van het hoge alcoholpercentage. Duitse wijnen hebben door het hoge gehalte aan zuren een goede ouderingspotentie. De - Duitse wijnwetgeving - van 1971 is vanaf de oogst 2004 wederom aangepast, om er voor te zorgen dat de oude en verstorende willekeur een halt wordt toegeroepen. De strenge regels kan je duidelijk aflezen van het - wijnflesetiket - waardoor onduidelijkheid tot het verleden zal behoren. Hieronder staan de belangrijkste Duitse wijngebieden met een korte beschrijving.

Ahr

Ten zuiden van Bonn vind je langs de rivier de Ahr een wijndistrict waar voornamelijk rode wijn wordt gemaakt. Hoewel de wijngaarden net boven de 50e breedtegraad liggen is er door de ligging in het Ahrdal een perfect microklimaat aanwezig, waardoor de druiven voldoende beschutting vinden tegen regenbuien en windvlagen. De bodem bestaat uit voornamelijk vulkanisch gesteente wat er voor zorgt dat de druif een duidelijk waarneembaar sterk karakter heeft. Een beroemde Ahrwijn is de Ahrbleichert gemaakt van de pinot noir druif, een heel lichtrode wijn die hier weissherbst heet.

(Moezel) Mosel (Saar Ruwer)

De Romeinse soldaten noemden de Moezel 'Mosella', wat kleine Maas betekent. Vanuit de Vogezen tot aan Koblenz strekt de Moezel zich uit dwars door een landschap dat voor een deel bedekt is met lijsteen, vooral de betere wijngaarden. Langs de hellingen staan de druiven in grote percelen aangeplant en vangen zo optimaal het broodnodige zonlicht op, dat nog eens door de leisteen wordt versterkt en als in een accu wordt vastgehouden. De riesling is hier dominant aanwezig en draagt zorg voor een grote diversiteit aan wijnen. De Moezel is opgedeeld in drie stukken: Untermosel, Mittelmosel en Obermosel. Het bewerken van de vele steile hellingen vraagt soms om acrobatische toeren langs kabelbaantjes en steile ladders. Bekende namen uit deze streken zijn: Beilstein en Bullay van de Zeller Schwarze Katz. Zeltingen met de beroemde Himmelreich, Schlossberg en Sonnenuhr en natuurlijk niet te vergeten Bernkastel-Kues. Vele van de hier gemaakte wijnen worden door het grote aandeel van mineralen in de wijn genezende krachten toegedicht en bij diverse wijnen vind je dit ook terug op het etiket zoals de Bernkasteler Dokter Trockenbeerenauslese. Bij Trier komen de rivieren de Saar en Ruwer uit in de Moezel. In goede zonnige jaren komen uit het Mosel(Saar Ruwer)-gebied fantastische wijnen, waarvan de wijnen uit Eitelsbach zeer goed staan aangeschreven.

De Duitse Bundestag heeft in 2007 geheel naar verwachting ingestemd met een wetsvoorstel dat voorziet in de wijziging van de gebiedsnaam Mosel-Saar-Ruwer in Mosel. De wijziging is er gekomen op verzoek van producenten in dit Anbaugebiet. Producenten aan de Saar behouden wel de mogelijkheid om die naam op hun etiket te vermelden. Aan de Ruwer is iets soortgelijks niet mogelijk, omdat die naam ook slaat op een zogeheten Ortsteil (deelgemeente) van Trier.

Bergstraat

Een minder bekend wijnbouwgebied is de Mittelrhein in het gedeelte tussen het Zevengebergte en de monding van de Nahe. De wijngaarden liggen op terrassen aangeplant in een bodem van löss en leisteen. Bekende namen zijn: St. Goar en Bacharach. De kleinste wijngaard in dit gebied is de Hessische Bergstrasse. De Romeinse naam is 'Strata Montana' oftewel Bergstraat. De beschutting van het Odenwald zorgt voor goede klimatologische omstandigheden waardoor de druiven optimaal kunnen rijpen en daardoor zorgen voor heerlijke fris tintelende wijnen met een uitgebalanceerde zuurgraad.

Rheingau

Als je Rheingau zegt dan heb je het natuurlijk ook over het beroemde Schloss Johannisberg, Schloss Vollrads en Schloss Reinhartshausen. Daar waar de rijn bij het Taunusgebergte afbuigt ligt een gebied met goede omstandigheden voor wijnbouw. Vooral aan de noordzijde van de Rijn strekken de groen glooiende wijngaarden zich uit op een met leisteen bedekte bodem, beschenen door de in de Rijn geweerkaatst zonlicht. Hierdoor heb je in de avond nog steeds profijt van de uitstraling van door het water geabsorbeerde zonnenwarmte. Door de herfstnevel ontstaan hier omstandigheden waarin de edelfäule oftewel edele rotting (botrytis cinerea) ontstaat, waardoor in deze streek veelvuldig pronkjuwelen worden gemaakt van auslese, beerenauslese tot trockenbeerenauslese. Bij het, aan het Binger Loch gelegen Assmannshausen begint het zogenaamde rode wijngebied waar de wijnen vooral van de spätburgunder (pinot noir) worden gemaakt. In Geisenheim vind je tevens de wijnbouwschool van Duitsland. Een bekende wijngaard is de Hasensprung bij het dorpje Winkel, waar Goethe zich tegoed deed aan de wijnen en de respectabele leeftijd van drieëntachtig behaalde. In het plaatsje Hochheim vind je Hochheimer rieslingwijnen met een voor deze streek typische rooksmaak die vooral bekendheid hebben in Engeland en daar met de volgende uitspraak worden geëerd: 'Good Hock keeps off the doc' .

Nahe

Het gebied Hahe is gelegen tussen de Rijn en de Moezel. De wijngaarden zijn aangelegd langs de vallei van de rivier de Nahe waar de bodem bestaat uit leisteen, kwarts, zandsteen, löss, vulkaansteen en leem. De wijnen hebben een hoge kwaliteit, wat is toe te schrijven aan de kleinschalige oogst van veel verschillende druivensoorten. Een bekende naam is Bad Kreuznach wereldbekend door haar kuuroorden. Hier schenkt men natuurlijk bij de gezondheidskuur een gezonde Nahewijn.

Rheinhessen

Ten zuiden van de grote Rijnbocht bij Mainz strekt zich een golvend heuvellandschap uit over het gebied Rheinhessen. Het droge milde klimaat wordt veroorzaakt door de ligging ten opzichte van het Taunusplateau, de Hunsrück en het Odenwald. Typisch voor dit gebied is de aanplant van sylvaner, müller-thurgau, morio-muskat en kerner. Aan de Noordkant vind je een kalkrijke bodem met een Löss laag die kan zorgen voor fluweelzachte wijnen van de frühburgunder, portugieser en spätburgunder, zoals je in het dorpje Oppenheim kunt ontdekken. Uit het stadje Worms komt de bekende Liebfraumilch van een kleine wijngaard Liebfrauenstift-Kirchenstück, gelegen binnen de muren van de Liebfrauenkirche. Door de grote vraag naar deze bijzonder lekkere wijn mochten ook andere wijnbouwers in Rheinhessen de naam Liebfraumilch gebruiken. Echter de echte komt uit Worms.

Rheinpfalz

Het grootste wijngebied van Duitsland droeg ooit met ere de naam 'des heiligen Römischen Reiches Weinkeller'. Het westelijk ten opzichte van de Rijn gelegen wijngebied strekt zich uit over het Haardtgebergte. De weg die tussen de wijngaarden doorslingert noemt men niet voor niets Weinstrasse. In je ontdekkingstocht kom je door de plaatsen Diedesheim, Wachenheim, Bad Dürkheim en Forst alwaar je het grootste wijnvat ter wereld kan vinden met een inhoud van 1,7 miljoen liter (niet gevuld met wijn maar een wijnstube). Hoewel je in het zuidelijk deel nog veel verschillende druivenrassen aantreft is in de rest van de Pfalz vanaf Diedesheim en Ruppertsberg vooral de rieslingdruif aangeplant. Hier komen de topwijnen vandaan die wereldwijd bekend zijn. De bodem bestaat in de Mittel-Haardt uit vulkanische grond met basalt en aarde. Het klimaat is droog te noemen en dat vind je terug in de aanwezigheid van vijgen- en amandelbomen. De Pfalzwijnen zijn de meest koppige en zware wijnen van Duitsland en dat zie je ook aan de prijs die behoorlijk is. Wijnen uit de Pfalz kunnen vanaf 2005 op de markt gebracht worden met de herkomstaanduiding Districtus Controllatus (DC) Pfalz. In het geval van de Pfalz is de regionale typiciteit gekoppeld aan vijf toegestane druivenrassen: riesling, grauburgunder, weissburgunder, spätburgunder en dornfelder. Alle DC wijnen, te herkennen aan de zilvekleurige capsule, moeten verplicht worden geproefd.

Franken

Frankenwijnen zijn bekend door de afwijkende fles waarin ze worden gebotteld, de bocksbeutel waarvan de naam mogelijk afkomstig is van de vergelijking met de geslachtsdelen van een bok. Je kunt de Frankenwijnen vinden in de omgeving van de stad Würzburg op de zonnige heuvels langs de Main. De bodem is zeer kalkrijk en daardoor gedijen hier de sylvanerdruiven in optima forma, beter nog dan de riesling. In tegenstelling tot andere gebieden in Duitsland waar de sylvaner wordt gebruikt, hebben de Frankenwijnen een uitgesproken soms droge smaak met een staalachtige afdronk die zeer verfijnd is. Frankenwijn noemt men ook wel Steinwein naar de gelijknamige wijngaard Stein bij Würzburg. Echte steinwein is zeer zeldzaam en kan heel erg oud worden tot wel vier eeuwen toe.

Baden - Würtemberg

Op de hellingen van het Zwarte Woud langs de Neckar en op de oude vulkaan langs de Rijn, de Kaiserstuhl en ook langs het Bodenmeer groeien de trollinger-, lemberger- en schwarzrieslingdruiven, waarvan de vooral rode wijnen worden gemaakt. De bewoners in dit gebied heten Schwaben en zijn zeer gesteld op hun eigen wijn. Velen hebben een eigen wijnakkertje waardoor vooral coöperaties de druiven verwerken tot wijn. Langs de zijarmen van de Neckar, de Jags en de Kocher vinden we schelpenhoudende gronden, waardoor de wijnen van de sylvaner heerlijk zacht zijn. In het stromingsgebied van de Tauber heb je meer steenachtige ondergrond, waardoor de wijnen daar meer op Frankenwein lijken. Badenwein behoort tot de betere wijnen van het zuidwestelijk deel van de Rijn. Er is duidelijk alles aan gedaan om de kwaliteit van de Badische wijnen te vergroten en dat is zeker gelukt. De bodem varieert van löss en leem tot schelpkalk, waardoor de wijnen vele gedaanten kunnen aannemen. In het zonniger zuidelijk gelegen Markgräflerland, dat op de kruising van Zwitserland en Frankrijk ligt kom je fantastische wijnen tegen van de gutedel (chasselas), müller-thurgau, gewürztraminer, grauer burgunder, blauer burgunder en spätburgunder (pinot-noir). Een mooie wijn wordt gemaakt van de weisser-burgunder (chardonnay) die fris fruitig en rond is. Een goed voorbeeld is de wijn van Weingut Herman Dörflinger: weisser burgunder müllheimer sonnhalde kabinett trocken.
Het restaurant hotel - "Alte Post" van Heiner Mack - in Müllheim kan ik iedereen bijzonder aanbevelen, want hier wordt een werkelijk hoogstaande culinaire prestatie neergezet. Als je een fijne landelijke sfeer wilt proeven dan ga je natuurlijk naar - weingut hotel Krone - in het plaatsje Auggen.

Een rariteit is de fles met de aap er op, die gebruikt wordt voor wijnen uit het Affental. Door een naam verbastering is de naam Ave-Maria-dal, zoals de nonnen van het plaatselijke klooster het dal noemden, door de plaatselijke bewoners die de v als f uitspreken veranderd in Affental.

Saale - Unstrut - Saksen

Nu de 'wiedervereinigung' een feit is en de muur weg, is er een aantal wijnbouwgebieden bijgekomen. Op de glooiende hellingen boven de oevers van de Saale, Unstrut, Ilm en aan de Suser See wordt volop aan wijnbouw gedaan. Ook is er volop wijnbouw in Saksen, het kleinste wijnbouwgebied van Duitsland. Tussen Dresden en Meissen heb je wijnbouw in het Elbedal, waar tevens de eerste Duitse wijnbouwschool is gestart. Dat er in het noord-oostelijk deel van Duitsland al duizenden jaren wijnbouw is kan je goed zien aan het stadswapen van Jena dat een druiventros uitbeeldt. Omdat de ligging erg noordelijk is worden de druiven moeilijk rijp en om het optimale te bereiken zijn deze, waar mogelijk, aangeplant op steile hellingen. In Saksen zijn de wijngaarden van Pillnitz en Wachwitz beroemd om hun wijnen.